Srpske svetinje na Kosovu i Metohiji: manastir Banjska

28.09.2023. | Uncategorized

Srpske svetinje na Kosovu i Metohiji, koji prikazuje celokupno srpsko duhovno i umetničko pravoslavno nasleđe ‒ manastire poput Visokih Dečana, Gračanice, Pećke patrijaršije, crkve i manastire u Zočištu, Štrpcu, Uroševcu i drugim mestima, videće uskoro ceo svet.

Po srednjovekovnim izvorima Banjska je bila na glasu kao jedan od najlepših srpskih manastira. Izrađena je u čistoj raškoj graditeljskoj koncepciji srpskog klasicizma, srpsko-vizantijski stil.

Manastir Banjska koji pripada Eparhiji raško-prizrenskoj Srpske pravoslavne crkve u žiži je javnosti nakon sukoba na  Kosovu i Metohiji u kom su učestvovali pripadnici tzv. Kosovske policije.

Manastir Banjska se nalazi kod Zvečana u severnom delu Kosova i Metohije, i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.

Manastir Banjska sa crkvom posvećenom Svetom Stefanu sagrađen je između 1313. i 1317. godine, kao zadužbina srpskog kralja Stefana Uroša II Milutina. Jedan je od retkih manastira sa očuvanom osnivačkom poveljom “Povelja kralja Milutina manastiru Banjska”.

Monumentalno zdanje sa crkvom, trpezarijom, bibliotekom, konacima i “carskom palatom” početkom 15. veka zahvatio je požar, a u drugoj polovini istog veka manastir je napušten. Putopisac Kuripešić zabeležio je da je po naredbi sultana manastir u 16. veku razoren jer su se u njemu sakupljali hrišćanski begunci iz turskog ropstva.

Po srednjovekovnim izvorima Banjska je bila na glasu kao jedan od najlepših srpskih manastira. Izrađena je u čistoj raškoj graditeljskoj koncepciji srpskog klasicizma, srpsko-vizantijski stil koja je obavezno primenjivana prilikom gradnje kraljevskih mauzoleja od manastira Studenice Stefana Nemanje do manastira Svetih Arhanđela cara Dušana.

Banjska je građena po ugledu na manastir Studenicu. Tako hram ima oblik jednobrodne bazilike sa slepom kupolom. Istočna apsida je polukružna i izrazito monumentalna.

Sedam vekova postojanja

Već skoro sasvim srušena crkva Svetog Stefana je u 19. veku adaptirana i pretvorena u džamiju, i kao takva, služila je do Prvog svetskog rata. Crkva je prvi put konzervirana 1939. godine, a drugi put 1990. godine kada je delimično rekonstruisana.

Manastir je avgusta 2013. proslavio 7 vekova postojanja, a godinu dana ranije počela je obnove same crkve i šireg manastirskog kompleksa.

Planovi vladike Artemija bili su da se nakon obnove manastiru vrate mošti svetog kralja Milutina. Potvrdan odgovor stigao je od Sinoda Bugarske pravoslavne crkve u decembru 2006. ali se na tome stalo.

reklame, reklame, reklame

0 komentara

Prosledi komentar

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *